ThuaHuong.comThừa Hưởng
Đồ vật và căn nhà được thừa hưởng

Trông giữ nhà của ông bà khi con cháu ở xa: lịch mở cửa, người trông và đồ đạc

Con cháu ở xa, căn nhà của ông bà bỏ trống: lịch mở cửa thông gió, việc cần kiểm mỗi tháng, mùa mưa bão, nhờ người trông và đồ đạc bên trong.

Elderly neighbor woman seen from behind opening wooden shutters of an empty old house in Quang Ngai, dust in sunbeams, swept tiled floor, quiet afternoon

Một căn nhà để trống xuống cấp nhanh hơn căn nhà có người ở, chủ yếu vì không ai mở cửa, không ai thấy chỗ dột đầu tiên và không ai đuổi mối khi chúng mới đến. Muốn giữ nhà cũ khi con cháu đã đi xa, việc quan trọng nhất không phải sửa thật kỹ một lần, mà là có người mở cửa đều đặn, có danh sách việc cần nhìn và có cách báo tin về cho cả nhà.

Bài này dành cho những gia đình đã đưa ông bà lên thành phố ở cùng, hoặc ông bà đã khuất và căn nhà ở quê chưa ai về ở. Phần dưới là lịch trông nom theo tuần, theo tháng, theo mùa, cách sắp xếp đồ đạc bên trong và cách nhờ người trông sao cho bền.

Một điều nên nói trước: không có cách nào giữ căn nhà vắng người hoàn toàn như lúc có người ở. Mục tiêu thực tế là làm chậm sự xuống cấp, phát hiện sớm những hư hỏng nhỏ và giữ cho căn nhà ở trạng thái mà khi cả nhà quyết định sửa, cho ở hay về ở, việc phải làm vẫn còn trong tầm tay.

Vì sao nhà không người ở lại hỏng nhanh hơn

Khi có người ở, căn nhà được "thở" mỗi ngày: cửa mở, bếp đun, người đi lại làm không khí chuyển động, bụi được quét, côn trùng bị xáo động. Đóng cửa vài tháng, không khí bên trong đứng yên, hơi ẩm đọng lại ở góc tường, mặt dưới đồ gỗ, trong tủ. Ở miền Bắc mùa nồm và ở những vùng mưa dài, nấm mốc có thể phủ mặt tủ, mặt ghế chỉ sau vài tuần đóng kín.

Không có người cũng có nghĩa không ai phát hiện sớm. Một viên ngói xô sau cơn gió biến thành vệt dột, nước thấm xuống đầu kèo cả mùa mưa mới có người thấy. Một đường mối đất nhỏ ở chân tường thành đàn mối trong tủ sau một năm. Hầu hết hư hỏng lớn ở nhà bỏ trống đều bắt đầu bằng một hư hỏng nhỏ không ai nhìn thấy.

Nhà trống còn là nơi chuột, dơi, chim làm tổ trên mái và gác. Phân và tổ của chúng làm bẩn trần gỗ, cắn dây điện, chặn máng nước. Vì vậy mục tiêu của việc trông nhà là đơn giản: có người nhìn đủ thường xuyên để bắt kịp những thứ nhỏ trước khi chúng thành lớn.

Lịch trông nom: tuần, tháng, mùa

Không cần làm tất cả cùng lúc. Chia theo nhịp giúp người trông dễ nhớ và gia đình dễ hỏi lại. Lịch dưới đây là gợi ý, điều chỉnh theo khí hậu nơi căn nhà đứng.

NhịpViệc cần làmĐể ý điều gì
Mỗi tuần một hai lầnMở cửa sổ, cửa chính vài giờ vào ngày khô ráo; quét qua nềnMùi ẩm mốc, vết nước mới trên nền, dấu chân chuột
Mỗi thángMở tủ, mở ngăn kéo cho thoáng; nhìn trần, chân tường, chân cột; xả nước vòi vài phútVệt ố trên trần, đường mối đất, gỗ mủn, nước vòi đục
Trước mùa mưa bãoKiểm ngói, nẹp tôn, thông máng xối, chặt cành cây sát mái, kê đồ quý lên caoNgói vỡ, máng tắc lá, cửa sổ không cài chặt
Sau mỗi trận mưa lớnĐi một vòng xem chỗ dột, nước đọng, tường thấmVết nước loang, nền đọng nước, chân tường sẫm màu
Mỗi nămMời thợ xem mái và xử lý mối định kỳ; kiểm hệ thống điệnDây điện chuột cắn, cầu dao hoen gỉ

Một mẹo đơn giản giúp người trông nhớ: dán một tờ giấy ghi các mục này ở mặt trong cửa, mỗi lần đến đánh dấu ngày. Gia đình ở xa chỉ cần xin ảnh tờ giấy là biết căn nhà được chăm đến đâu.

Sắp xếp đồ đạc bên trong trước khi đóng cửa dài ngày

Lần cuối cùng rời nhà trước một thời gian dài là lúc quan trọng nhất. Những việc nên làm trong buổi đó:

  • Dọn sạch đồ ăn, gạo, đồ khô trong bếp. Một túi gạo bỏ quên là lời mời cho chuột và mọt.
  • Kê tủ, giường, sập cách tường vài phân và cách nền bằng chân kê, để không khí lưu thông và mối khó leo trực tiếp từ nền lên.
  • Không trùm kín đồ gỗ bằng ni lông. Ni lông giữ hơi ẩm bên trong và làm gỗ mốc nhanh hơn. Nếu cần che bụi, dùng vải cotton cũ.
  • Đưa sách vở, ảnh, giấy tờ, thư từ quan trọng về nơi có người ở. Giấy là thứ hỏng đầu tiên trong nhà trống ẩm.
  • Ngắt cầu dao những mạch không cần thiết, khoá van nước tổng nếu không ai dùng, rút phích các thiết bị.
  • Để lại một bóng đèn có thể bật khi người trông đến, và chìa khoá dự phòng cho người trông.
  • Chụp ảnh từng phòng. Lần sau về so lại sẽ thấy ngay chỗ nào thay đổi.

Đồ giá trị về tình cảm như đồng hồ, máy khâu, bộ ấm chén của ông bà, nếu không ai trông thường xuyên, nên mang theo hoặc gửi một người thân giữ hộ hơn là để lại căn nhà vắng.

Nhờ người trông nhà sao cho bền

Chọn người ở gần và có lý do đến thường xuyên. Người hàng xóm sát vách, người họ hàng ở cùng xóm, thường trông được lâu hơn người ở xa dù rất nhiệt tình. Quan trọng là việc ghé qua căn nhà nằm trên đường đi hằng ngày của họ.

Nói rõ việc cần làm, đừng chỉ nói "trông giùm". Đưa danh sách việc theo tuần, theo tháng như ở trên. Người trông biết chính xác cần làm gì thì không áy náy khi bỏ sót và cũng không ngại khi làm thêm.

Có thù lao hoặc cách đền đáp rõ ràng. Nhiều gia đình ngại nói chuyện tiền với hàng xóm, nhưng trông nhà nhiều năm là công việc thật. Thù lao định kỳ, hoặc cho họ dùng sân, dùng vườn, là cách để mối quan hệ không thành gánh nặng một chiều.

Giữ liên lạc đều, không chỉ khi có chuyện. Một tin nhắn hỏi thăm mỗi tháng, xin vài tấm ảnh, giúp người trông thấy việc của họ được để ý. Khi có hư hỏng, họ cũng dễ báo hơn.

Ghi lại số điện thoại thợ quen trong một chỗ cả nhà cùng xem. Khi người trông báo mái dột, gia đình ở xa cần gọi được ngay người thợ, không mất ba ngày tìm.

Mùa mưa bão và mùa nồm: hai lúc dễ mất nhất

Với nhà ở miền Trung, mùa mưa bão là thời điểm quyết định. Trước bão, người trông nên kiểm cửa sổ, cửa chính đã cài chắc chưa, chèn bao cát hoặc dây néo mái tôn theo cách địa phương quen làm, kê đồ gỗ và giấy tờ còn lại lên cao, ngắt điện. Sau bão, việc đầu tiên là đi một vòng xem mái, rồi mới đến bên trong. Nếu nhà nằm trong vùng hay ngập, nên chọn trước một chỗ cao nhất trong nhà để dồn đồ quý, đừng để đến lúc nước lên mới tìm.

Với nhà ở đồng bằng và trung du Bắc Bộ, kẻ thù là mùa nồm khoảng cuối xuân, khi tường và nền đổ mồ hôi. Lúc này mở cửa có thể làm tình hình tệ hơn vì không khí ngoài trời còn ẩm hơn trong nhà. Nguyên tắc là đóng cửa vào những ngày nồm nặng và mở toang khi trời hanh trở lại. Một máy hút ẩm có hẹn giờ là lựa chọn cho nhà có điện ổn định và có người ghé đổ nước, nhưng không thay được việc có người đến mở cửa.

Ở Nam Bộ và Tây Nguyên, mùa mưa dài kéo theo mối và nấm mốc phát triển mạnh. Chú ý đặc biệt các góc tối dưới gầm cầu thang, gầm giường, phía sau tủ, nơi ít ánh sáng và ít gió nhất.

Khi nào nên cho người khác ở thay vì để trống

Không ít gia đình sau vài năm nhận ra cách tốt nhất để giữ căn nhà là để có người ở. Một người họ hàng cần chỗ ở gần chỗ làm, một gia đình trẻ trong làng đang ở chật, có thể ở và giữ gìn căn nhà, đổi lại một khoản nhỏ hoặc chỉ là công trông nom. Căn nhà có hơi người, có bếp lửa, có người phát hiện ra chỗ dột từ đêm đầu tiên.

Khi cho người khác ở, nên thoả thuận rõ bằng giấy: phần nào được dùng, phần nào giữ nguyên như gian chính hay phòng còn đồ của ông bà, ai chịu chi phí sửa nhỏ, ai chịu sửa lớn, khi gia đình cần về ở thì báo trước bao lâu. Những đồ vật mang nhiều kỷ niệm nên khoá riêng một phòng hoặc mang đi, để người ở không phải lo lắng giữ hộ thứ mình không hiểu giá trị.

Nếu gia đình chưa sẵn sàng cho người khác ở, ít nhất hãy cố gắng để một vài dịp trong năm, như giỗ, Tết, hè, có người về ở vài ngày. Mỗi lần như vậy là một lần đại vệ sinh, một lần phát hiện những thứ người trông không thấy, và cũng là cách giữ cho con cháu nhớ đường về căn nhà.

Một cuốn sổ chung cho căn nhà

Căn nhà có nhiều người cùng thương nhưng ít người cùng nhớ chi tiết. Một cuốn sổ chung, dạng giấy để ở nhà hoặc một tệp ghi chú cả nhà cùng xem trên điện thoại, giải quyết chuyện này. Trong đó ghi: chìa khoá nào mở cửa nào và ai đang giữ bản sao, cầu dao và van nước tổng ở đâu, người trông là ai, thợ mái, thợ điện, đơn vị xử lý mối quen là ai, lần sửa gần nhất làm gì, vào lúc nào.

Mỗi lần có người về hoặc người trông báo tin, thêm một dòng ngắn kèm ảnh: chỗ dột ở gian trái, đã nhờ thợ đảo ngói; tủ chè có mốc, đã lau và kê cao. Sau một hai năm, cuốn sổ cho thấy căn nhà yếu ở đâu và mùa nào hay có chuyện, để lần sau chuẩn bị trước.

Cuốn sổ còn có ích khi đến lúc cả nhà phải bàn chuyện lớn hơn như sửa, cho ở hay xây lại: mọi người nhìn cùng một lịch sử, không ai phải dựa vào trí nhớ của riêng mình. Và với con cháu đời sau, nó là một ghi chép nhỏ về căn nhà mà ông bà để lại đã được giữ gìn như thế nào.

Câu hỏi thường gặp

Nhà để trống có nên đóng kín hết cửa cho khỏi bụi?

Đóng kín liên tục làm hơi ẩm đọng lại, đồ gỗ và tường dễ mốc. Nên đóng khi đi vắng nhưng cần có người mở cửa thông gió đều đặn vào những ngày khô ráo. Mùa nồm thì ngược lại, đóng cửa ngày ẩm, mở khi hanh.

Có nên rắc thuốc chống mối quanh nhà trước khi đi?

Xử lý mối nên do đơn vị chuyên nghiệp thực hiện vì thuốc có độc tính và cần đúng cách. Phần gia đình tự làm được là dọn gỗ vụn, giấy cũ, kê đồ cách nền, cách tường và nhờ người trông để ý đường mối đất ở chân tường.

Ngắt toàn bộ điện có ảnh hưởng gì không?

Ngắt điện giảm rủi ro chập cháy do chuột cắn dây. Nếu muốn giữ một máy hút ẩm hay một bóng đèn bảo vệ, có thể để lại riêng mạch đó. Người trông cần biết cầu dao ở đâu và cách bật tắt an toàn.

Bao lâu nên về thăm nhà một lần?

Tuỳ khoảng cách và người trông, nhưng nhiều gia đình giữ nhịp ít nhất một hai lần mỗi năm, trong đó có một lần trước mùa mưa. Mỗi lần về nên tự đi kiểm mái, trần, chân cột, vì người trông thường không leo lên gác hay lên mái.

Đồ gỗ trong nhà trống bị mốc trắng thì xử lý thế nào?

Mở cửa cho khô, lau mốc bằng khăn mềm hơi ẩm vắt thật kiệt, rồi lau khô ngay, để nơi thoáng gió. Tránh đem phơi nắng gắt vì gỗ cũ dễ nứt. Mốc ăn sâu, bề mặt lốm đốm đen thì nên hỏi thợ đồ gỗ.

Có nên lắp camera để trông nhà từ xa?

Camera giúp thấy người lạ ra vào, nhưng không thấy được ngói vỡ, mối leo hay mùi mốc. Nếu lắp, hãy coi đó là phần thêm, không thay được người đến tận nơi mở cửa và nhìn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138